Microbiome Center NL

Analyse en behandeling op maat 

MS, Parkinson, Alzheimer

Neurologische aandoeningen hebben vaak een ontstekingsaspect, en ook hier zijn relaties met een gewijzigd microbioom niet ongebruikelijk. Dit lijkt misschien wat onwaarschijnlijk, maar al wat minder bij de wetenschap dat de darmen zeer rijk voorzien zijn van zenuwen, een twee-richting-verkeer met het brein kennen en om die reden vaak het tweede brein worden genoemd (58,59). De aanwijzingen dat het microbioom een directe modulatie van het centraal zenuwstelsel kan bewerkstelligen, en vice versa, stapelen zich op (62). Er zijn aanwijzingen voor de relatie met het microbioom gevonden bij:

Multiple sclerose (MS). Bij MS-patiënten zijn afwijkingen aangetroffen in de
bloedconcentraties van stoffen van bacteriële oorsprong, waarvan bekend is dat ze
neuroinflammatie beïnvloeden (5). Ook zijn bij MS-patiënten verschillen gevonden in de
samenstelling van het microbioom, waarbij het meest opvallende verschil een lager aantal
bacteriën betrof van soorten die auto-immuunreacties kunnen dempen (76–78). Met
moderne technieken worden in voorheen steriel geachte organen inmiddels ook sporen van
bacteriën gevonden. Een intrigerend onderzoek vergeleek bacteriën in de hersenen van
overleden MS-patiënten met die in hersenen van andere overleden personen en vond ook
daar opmerkelijke verschillen, waarbij er een sterke correlatie was tussen de gevonden
aantallen bacteriën en de ziekte-gerelateerde immuunreactie (79). De eerste onderzoeken
naar de invloed van probiotica bij MS-patiënten laten in het microbioom verschuivingen zien richting dat van gezonden personen, voorzichtige indicaties voor een afname van de auto-immuunactiviteit, en vermindering van beperkingen en mentale problemen (80–82).

Parkinson. Dit is de op-één-na meest voorkomende neurodegeneratieve ziekte, waarbij met
name de motorische regionen in de hersenen beschadigd raken. Een belangrijk kenmerk van
Parkinson is de verminderde aanmaak van dopamine. Het microbioom reguleert de aanmaak
van enzymen voor de productie van dopamine; bacteriën maken zelf ook dopamine aan en zijn verantwoordelijk voor de helft van alle dopamine in het lichaam (83). Veel patiënten blijken nog vóór het optreden van bewegingsproblemen last te hebben van constipatie (62,83,84). Constipatie komt bij ca. 80% van de patiënten voor en dit gaat samen met ophoping van α-synucleïne, beschadiging van darmzenuwen, en toegenomen doorlaatbaarheid van de de darmwand (83,84). Ook bij Parkinson zijn afwijkingen in de samenstelling van het microbioom gevonden, waarbij de hoeveelheid van een bepaald bacteriegeslacht correleerde met de ernst van de bewegingsproblemen (62). Tot slot is
bacteriële verstoring in de dunne darm (small intestine bacterial overgrowth)j ook
geassocieerd met Parkinson (83). Hoewel er dus sterke aanwijzingen zijn voor een rol van
het microbioom bij Parkinson, zijn er alsnog geen studies gepubliceerd over een directe
modulatie van het microbioom (via bijvoorbeeld probiotica of poeptransplantatie).

Alzheimer. Een belangrijke hypothese over de oorzaak van Alzheimer is dat deze ziekte het
gevolg is van ophoping van amyloïde plaques. In een diermodel bleek een gewijzigde
samenstelling van het microbioom bij kan dragen aan het afzetten van amyloïde plaques
(62). Bovendien is ook bij Alzheimer patiënten een afwijkende samenstelling van het
microbioom ten opzichte van gezonde personen aangetroffen (85). Bij de bacteriegeslachten waar de afwijkingen het grootst waren, was de hoeveelheid gecorreleerd aan de ernst van de ziekte (85). Opmerkelijk is de vondst dat in de hersenen van overleden Alzheimerpatiënten meer en andere bacteriën zijn aangetroffen dan in de hersenen van gezonde personen (62). Daarnaast zijn in de hersenen van Alzheimer patiënten verhoogde niveaus gevonden van endotoxines van bacteriële oorsprong (LPS), variërend van 3 maal tot, in sommige patiënten met vergevorderde Alzheimer, soms wel 26 maal zoveel als bij gezonde controlepersonen (86). Deze stoffen veroorzaken neuroinflammatoire reacties, overeenkomstig met de neuroinflammatie die bij Alzheimer wordt gevonden (87). Tot slot suggereert een klein onderzoek naar het effect van probiotica bij Alzheimer patiënten een verbetering van het cognitieve functioneren en verminderen van ontstekingsfactoren (81).