Voeding en / of probiotica: wanneer het meest kansrijk?
Regelmatig krijgen wij de vraag of het aanpassen van voeding en leefstijl niet al voldoende is om het microbioom te herstellen. Inderdaad is bekend dat een aanpassing van het voedingspatroon binnen één of enkele dagen de samenstelling van het microbioom kan veranderen, net bijvoorbeeld als blootstelling aan stress (1,2). Onderzoek laat echter ook zien dat de effecten per persoon verschillen. Net zoals een gezond microbioom weerbaar is tegen perturbaties, kan ook een verstoord microbioom stabiel zijn en weinig beïnvloed worden door interventies (3). Dit wordt stabiliteit of resilience (veerkracht) genoemd (3,4,5). Het microbioom vormt een complex ecosysteem dat enigszins te vergelijken is met een bos. Regenval, een insectenplaag, of een bosbrand beïnvloeden de samenstelling van de vegetatie in een bos, maar het ecosysteem als zodanig herstelt meestal weer na zo’n pertubatie. Soms zijn de verstoringen in een ecosysteem zo groot dat het niet terugkomt in een gezonde toestand die vergelijkbaar is met de uitgangssituatie. Het microbioom heeft dan een nieuw stabiel, maar dysbiotisch evenwichtspunt bereikt dat moeilijk terug te brengen is naar een gezond evenwichtspunt (3). Als voeding en leefstijl onvoldoende effect hebben, dan is een interventie met gepersonaliseerde probiotica een aanpak die overwogen kan worden om van het ongezonde naar een gezond evenwichtspunt te komen (4,6).
PASC (Long-Covid) en het microbioom: uitnodiging
In Kennisflits #10 besteedden we al aandacht aan de relatie tussen Covid-19 en het darm-microbioom (7). Inmiddels is er meer onderzoek gepubliceerd waaruit een belangrijke rol van het microbioom en darmpermeabiliteit blijkt (8). Er wordt zelf gehypothetiseerd dat het microbioom een rol kan spelen bij de bestrijding van virussen zoals SARS-CoV-2 (9).
De laatste maanden wordt duidelijk dat relatief veel Covid-patiënten langdurige, postinfectieuze klachten hebben. Hoewel hiervoor vaak de term Long-Covid wordt gebruikt, is “post-acute sequelae of COVID-19” (PASC) een betere beschrijving (10). Postinfectieuze klachten zijn niet uniek voor Covid-19; bij de meeste bacteriële en virale infecties ontwikkelen zich chronische klachten in een subgroep van de geïnfecteerde patiënten (10). Er is een groot aantal mechanismen waarvan vermoed wordt dat ze een rol spelen bij PASC (referentie 8 geeft een uitstekende overzicht) en één daarvan is een verstoord darm-microbioom.
We vermoeden dat microbioom-interventie in bepaalde gevallen ondersteunend kan zijn aan het herstelproces. Wij zijn benieuwd naar uw ervaringen en willen graag samen met u leren of en hoe microbioom-therapie bijdraagt aan het herstel van PASC.
Heeft u PASC-patiënten in uw praktijk bij wie ook microbioom-verstoring of buikklachten in het spel zijn? Dan willen wij u uitnodigen om contact met ons op te nemen en uw ervaringen met ons te delen. Als u geen tijd heeft om e.a. op te schrijven, bellen mag ook. Wij maken een overzicht van de casussen en ervaringen van u en uw collega’s om hier nieuwe inzichten uit te extraheren en met alle collega’s te delen. Op deze manier kunnen we samen de cyclus ervaring-kennis-toepassing zo kort mogelijk maken. Ook als u suggesties heeft over hoe we dit aan kunnen pakken en met welke partijen we hierin kunnen samenwerken, horen we graag van u. Wij zijn zeer benieuwd of we samen zoiets aan de gang kunnen krijgen.
Referenties:
- https://doi.org/10.1038/nature12820
- https://doi.org/10.1371/journal.pone.0129996
- https://doi.org/10.1038/nrmicro.2017.58
- https://doi.org/10.1136/gutjnl-2020-321747
- https://doi.org/10.1038/nature11550
- https://doi.org/10.3389/fmicb.2020.572921
- https://www.microbiome-center.nl/Medici/Kennisflits/
- https://doi.org/10.3389/fimmu.2021.708149
- https://www.nationalgeographic.nl/darmflora-zou-ingezet-kunnen-worden-in-strijd-tegen-virussen
- https://doi.org/10.3389/fmicb.2021.698169