Onderzoek naar microbioom bij diabetes type 1
Het zal weinigen ontgaan zijn dat professor Max Nieuwdorp van het Amsterdam UMC ruim een miljoen euro subsidie heeft ontvangen van het Diabetes Fonds voor microbioomonderzoek bij patiënten met diabetes type 1 (T1DM) (1). Eerder onderzoek heeft al laten zien dat het microbioom van T1DM patiënten afwijkt van gezonde personen, o.a. door een verlaagd aantal boterzuurvormende bacteriën (2,3). Daarnaast zijn er wat voorzichtige aanwijzingen dat probioticagebruik geassocieerd is met een lager risico op T1DM en betere glycemische regulering bij T1DM patiënten (4,5). Ook het Amsterdam UMC deed al een verkennend onderzoek naar fecestransplantatie bij T1DM patiënten en zal hierover deze maand publiceren in het vakblad Gut (1). De toekenning van deze subsidie is een duidelijke bevestiging dat de toenemende inzichten over de sterke relatie tussen chronische ziekten en darmgezondheid waardevol zijn voor patiënten en behandelaars.
Microbioom bij insuline resistentie en diabetes type 2
Er zijn diverse sterke aanwijzingen dat het microbioom een rol speelt bij insulineresistentie en type 2 diabetes mellitus (6,7). Het is bijvoorbeeld opvallend dat metformine – het eerstelijns medicijn bij diabetes type 2 – alleen bij orale inname werkt (8). Metformine lijkt (mede) via de darm te werken en is bijvoorbeeld geassocieerd met een toename van de mucine-metaboliserende Akkermansia muciniphila en van boterzuurvormende bacteriesoorten (9-11). Diabetes type 2 en insulineresistentie gaan gepaard met systemische laaggradige ontsteking (12). Er zijn aanwijzingen dat het metabole en het immuunsysteem onderling sterk verweven zijn, vermoedelijk doordat sterke afweer evolutionair voordelig is maar veel energie kost (13). Er is bijvoorbeeld evidence dat cytokinen rechtstreeks als metabole hormonen werken (13). Gezien de effecten die probiotische stammen kunnen hebben op het immuunsysteem, maar ook op darmpermeabiliteit en boterzuurproductie, is het daarom niet onverwacht dat meta-analyses van RCT’s concluderen dat probiotica o.a. de Hb1Ac en HOMA-IR kunnen verlagen (14,15).
Referenties
- https://www.diabetesfonds.nl/over-diabetes/nieuws/miljoen-euro-voor-onderzoek-poeptransplantatie-bij-diabetes-type-1
- https://doi.org/10.1155/2020/3936247
- https://doi.org/10.3389/fendo.2020.00125
- https://doi.org/10.1001/jamapediatrics.2015.2757
- https://doi.org/4172/2329-8901.1000188
- https://doi.org/10.1210/er.2017-00192
- https://doi.org/10.1172/JCI129194
- https://doi.org/10.1111/j.1464-5491.1992.tb01716.x
- https://doi.org/10.1007/s00125-015-3844-9
- https://doi.org/10.1038/nature15766
- https://doi.org/10.2337/dc16-1324
- http://www.njmonline.nl/njm/getarticle.php?v=71&i=4&p=174
- https://doi.org/10.1038/nature21363
- https://doi.org/10.20452/pamw.3156
- https://doi.org/10.1186/s12967-020-02213-2