Interactie tussen bacteriën en SARS-CoV-2
Uit diverse onderzoeken en ook uit RIVM gegevens is bekend dat obesitas, diabetes en hart- en vaatziekten het risico op een ernstig verloop van Covid-19 verhogen (1,2). Enkele weken geleden verscheen een intrigerende review (3) waarin synergistisch effect wordt gezien tussen het nieuwe coronavirus en lipopolysaccharide (LPS, een endotoxine van bacteriële oorsprong). Beiden verlagen de expressie van de ACE2 receptor in de longen waardoor het angiotensine-systeem ontregeld wordt. Uit onderzoek met een varkenscoronavirus is bekend dat de combinatie van dat virus en LPS in varkens leidt tot ernstig acuut ademhalingssyndroom (SARS), terwijl blootstelling aan elk afzonderlijk veel mildere symptomen geeft. Ook wordt bij o.a. diabetes verhoogde darmpermeabiliteit gezien (4), wat leidt tot verhoogde LPS in de circulatie en daarmee geassocieerde insulineresistentie (5). Dit review (3) is daarmee een nieuwe aanwijzing dat verbeteren van de darmbarrièrefunctie een zinvol therapeutisch doel lijkt om patiënten met cardiometabole ziekten te beschermen.
Mycobioom bij Alzheimer
Eerdere onderzoeken hebben al laten zien dat er verschillen in microbioom-samenstelling zijn tussen Alzheimerpatiënten en gezonde personen (6,7). Deze onderzoeken keken uitsluitend naar bacteriën, maar het menselijk microbioom bestaat ook uit tal van andere typen micro-organismen zoals schimmels, archea, protisten, en virussen. Een nieuwe publicatie concludeert dat er bij mensen met milde cognitieve achteruitgang ook verschillen zijn in de samenstelling van schimmels (het mycobioom) (8). Ook vergeleken de onderzoekers de invloed van twee voedingspatronen met elkaar. Alleen een aangepast Mediterraan-ketogeen dieet blijkt het mycobioom te beïnvloeden bij patiënten met milde cognitieve achteruitgang. Dit sluit aan bij eerder onderzoek waarin dit dieet leidde tot verbetering van markers van de ziekte van Alzheimer. Een ander recent onderzoek met een diermodel van Alzheimer laat overtuigend zien dat fecestransplantatie van gezonde muizen naar zieke muizen leidt tot minder afzetting van amyloïde-β plaques, verlaagde ontstekingsmarkers, en vermindering van cognitieve achteruitgang (9). Deze twee onderzoeken breiden de groeiende stapel uit van evidence dat het ziekteproces achter de ziekte van Alzheimer via de darm is te beïnvloeden.
Referenties
- https://doi.org/10.1016/j.dsx.2020.04.044
- https://www.rivm.nl/documenten/wekelijkse-update-epidemiologische-situatie-covid-19-in-nederland
- https://doi.org/10.7554/eLife.61330
- https://doi.org/10.1186/1475-2891-13-60
- https://doi.org/10.2337/db06-1491
- https://doi.org/10.1038/s41598-017-13601-y
- https://doi.org/10.1038/s41598-018-38218-7
- https://doi.org/10.1016/j.ebiom.2020.102950
- https://doi.org/10.1136/gutjnl-2018-317431