44: Coeliakie en darmmicrobioom

Coeliakie is niet alleen genetisch

Coeliakie wordt vaak beschouwd als een genetische aandoening. Het is een chronische systemische auto-immuunziekte die wordt gekenmerkt door een verlies van tolerantie voor voedingsgluten. Hoewel de ziekte voorkomt bij personen met een genetische aanleg daarvoor, ontwikkelt niet iedereen met deze aanleg de ziekte, en is er aanzienlijke variatie in zowel de leeftijd van aanvang als in de ernst van de symptomen (1). De enige beschikbare behandeling is een glutenvrij dieet (GFD), maar 30-40% van de patiënten die een GFD volgen, blijft klachten ervaren (1). Een groot aantal studies toont aan dat het darmmicrobioom een belangrijke rol speelt bij de ontwikkeling van coeliakie (1,2). Zo is bekend dat darmdysbiose voorafgaat aan het ontstaan van de ziekte, terwijl genetisch voorbeschikte personen zonder dysbiose gezond blijven (3,4). Bovendien is bekend dat een GFD een gunstig effect heeft op de samenstelling en functie van het microbioom, maar het niet volledig herstelt (5). Er kan worden gesteld dat het gunstige effect van een GFD ten minste gedeeltelijk te danken is aan de invloed ervan op het darmmicrobioom, en niet enkel aan de afwezigheid van immuunstimulerende gluten-eiwitten. In overeenstemming hiermee concluderen wetenschappelijke studies dat het zinvol is om behandeling van het darmmicrobioom te overwegen bij patiënten met coeliakie.

Nieuwe probiotische stam verlicht symptomen van coeliakie en glutenovergevoeligheid

Helaas zijn er niet veel probiotica onderzocht op hun effect bij coeliakie, met slechts enkele uitzonderingen. De momenteel best bestudeerde probiotische stam bij coeliakie is Bifidobacterium longum ES1 (CETCT 7374). Ongeveer een dozijn in vitro– en dierstudies hebben het vermogen van deze stam aangetoond om gliadine af te breken en immuunreacties op gluten te moduleren (zie bijv. 6–8). Een kleine studie bij kinderen met pas vastgestelde coeliakie vergeleek een glutenvrij dieet met en zonder B. longum ES1. In de probioticagroep werden duidelijke verbeteringen gevonden in immuuncellen die bij de ziekte betrokken zijn (9). Bovendien waren de pro-inflammatoire cytokinen aanzienlijk lager in de groep die B. longum ES1 kreeg (9). Verder liet een open-labelstudie bij patiënten met niet-coeliakie glutenovergevoeligheid zien dat, vergeleken met alleen GFD, de groep met GFD + B. longum ES1 meer verbetering vertoonde in gastro-intestinale symptomen (10). Deze stam is nu beschikbaar op het Microbiome Center-platform. Hoewel het geen vervanging is voor een GFD, kan het patiënten met coeliakie of glutenovergevoeligheid helpen bij verdere verlichting van symptomen. Deze interessante probiotische stam heeft ook goede evidence voor een effect bij PDS, waaronder diarree en buikpijn (11,12), evenals bij verschillende andere indicaties. Voor meer informatie, zie de gedetailleerde beschrijving achter de i-knop op het Microbiome Center-platform.

Meer inzichten lezen?

Volg ons op LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/microbiome-center/

Of lees eerdere kennisflitsen op: https://dev.studioboszkers.nl/microbiome-center/medici/kennisflits/

Referenties:

1. 1. https://doi.org/10.3389/fmedt.2024.1413637
   2. https://doi.org/10.1007/s00430-017-0496-z
   3. https://doi.org/10.1073/pnas.2020322118
   4. https://doi.org/10.1128/spectrum.01468-24
   5. https://doi.org/10.3390/nu14102083
   6. https://doi.org/10.1021/jf201212m
   7. https://doi.org/10.1016/j.ijbiomac.2010.06.015
   8. https://doi.org/10.1189/jlb.1111581
   9. https://doi.org/10.1017/S0007114514000609
   10. https://doi.org/10.23736/S1121-421X.20.02673-2
   11. https://doi.org/10.1080/19490976.2024.2338322
   12. https://doi.org/10.3390/jcm9082353